Το “Ζωή με παιδιά στη Δανία” είναι μία σειρά άρθρων που γεννήθηκε από την ανάγκη μου να απαντήσω σε όλες εκείνες τις ερωτήσεις που λαμβάνω ξανά και ξανά τα τελευταία χρόνια από Έλληνες γονείς που σκέφτονται να μετακομίσουν στη Δανία.

Αν διαβάζεις αυτό το άρθρο, ίσως σκέφτεσαι να κάνεις το μεγάλο βήμα: να μετακομίσεις στη Δανία με την οικογένειά σου. Ίσως το σκέφτεσαι καιρό, ίσως μόλις σου μπήκε η ιδέα. Όπως και να ’χει, καταλαβαίνω απόλυτα τους προβληματισμούς, την αγωνία και τις απορίες που γεννιούνται.

Λαμβάνω καθημερινά μηνύματα από Έλληνες που ρωτούν:
– Τι γίνεται με τα σχολεία;
– Πού να μείνω;
– Πώς θα προσαρμοστεί το παιδί μου σε ένα ξένο περιβάλλον;
– Πόσο διαφορετική είναι εκεί η καθημερινότητα;

Άρχισα να γράφω αυτά τα άρθρα γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο:
Για να υπάρχουν οι απαντήσεις κάπου προσβάσιμες σε όλους, ώστε να ενημερωθείς με πραγματικές πληροφορίες, χωρίς ωραιοποιήσεις, αλλά και με σεβασμό στην ελπίδα και το όνειρο που κουβαλά κάθε οικογένεια όταν αλλάζει χώρα.

Μεγαλώνοντας παιδιά στη Δανία λοιπόν: για κάποιους, ο απόλυτος παράδεισος. Για άλλους, εφιάλτης…

Προσωπικά, ανήκω σε εκείνους που πιστεύουν ότι η Δανία είναι ιδανική χώρα για να μεγαλώνει κανείς παιδιά. Σε αυτό το άρθρο, το δεύτερο μέρος της σειράς “Ζωή με Παιδιά στη Δανία”, σκοπεύω να εξηγήσω γιατί το πιστεύω αυτό.

Θα μοιραστώ επίσης όλα όσα θεωρώ βασικό να ξέρει κάποιος, αν αποφασίσει να μεγαλώσει παιδιά εδώ: από το σκανδιναβικό parenting style μέχρι το πώς λειτουργεί το δανέζικο εκπαιδευτικό σύστημα.
(Αν δεν έχεις διαβάσει το πρώτο μέρος: «Η Καθημερινότητα, οι Πρώτες Εντυπώσεις & το Πολιτισμικό Σοκ», μπορείς να το βρεις εδώ.)

📌 Πλοήγηση:

• Μεγαλώνοντας Μικρούς Βίκινγκ
• Το Δανέζικο Εκπαιδευτικό Σύστημα Με Μια Ματιά
• Σχολείο Χωρίς Κάγκελα (κυριολεκτικά και μεταφορικά)
• Αυτόνομα Παιδιά Που Λένε Τη Γνώμη Τους
• Από Μαθητές… Πολίτες
• Εγγραφή Παιδιών Στο Σχολείο στη Δανία – Πώς και Πού

---

Μεγαλώνοντας Μικρούς Βίκινγκ

Τέσσερις λέξεις: σεβασμός, λάσπη, rugbrød και flyverdragt!

Στη Δανία κυριαρχεί η εμπιστοσύνη: στο παιδί, στους παιδαγωγούς, στους θεσμούς. Εύκολο να το διαβάζεις, δύσκολο να το κατανοήσεις, ειδικά αν έχεις μεγαλώσει σε “κόντρα ρόλο”. Ακόμα και μετά από χρόνια στη Δανία, χρειάζεται προσπάθεια για να κάνεις “reset” στις “εργαστηριακές ρυθμήσεις” του εγκεφάλου σου και από τη χρόνια καχυποψία απέναντι σε θεσμούς και κράτος, να περάσεις στην απόλυτη εμπιστοσύνη που δείχνουν οι Δανοί στο σύστημα. Είναι τόσο 180 μοίρες η διαφορά, που δεν είναι καθόλου εύκολο να την κατανοήσεις πόσο μάλλον να την καταπιείς, να τη χωνέψεις, να την αποδεχτείς. Τώρα που το σκέφτομαι ίσως και να μην τα καταφέρεις και ποτέ…

Lad børn være børn
Αφήστε τα παιδιά να είναι παιδιά.

Tα παιδιά:

• ντύνονται και τρώνε μόνα τους από μικρή ηλικία
• συμμετέχουν ισότιμα στις αποφάσεις
• και κυρίως, παίζουν. Πολύ. Και έξω. Ότι καιρό κι αν έχει, όσο μικρά κι αν είναι. Λερώνονται, λασπώνονται, κυλιούνται στα χωράφια, στα γρασίδια, στα χώματα, σκαρφαλώνουν στα δέντρα, δοκιμάζουν τα όρια τους, πιάνουν έντομα, σκουλήκια, εξετάζουν πεθαμένα ζώα, μπαίνουν ακίδες στα χέρια τους, πειραματίζονται με μαχαίρια, εργαλεία, σφυριά, τρέχουν οι μύξες παντού και δεν τα διακόπτουν να τα σκουπίσουν.

Αν αυτή η εικόνα σε τρομάζει, κάτσε εκεί που κάθεσαι.

Κάποιοι παρερμηνεύουν την κατάσταση και θεωρούν ότι οι Δανοί γονείς δε φροντίζουν τα παιδιά τους.

Το αντίθετο:

Οι Δανοί δείχνουν την αγάπη τους με το να τους εμπιστεύονται, να τους αφήνουν χώρο, να τα ενθαρρύνουν να γίνουν ανεξάρτητα και όχι απαραίτητα να γίνουν “άριστοι μαθητές”. Ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσεις “τον καλύτερο μαθητή της τάξης”. Ο στόχος είναι να μεγαλώσεις έναν ισορροπημένο, ελεύθερο άνθρωπο. Σε αυτό φυσικά βοηθάει και το εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο δεν έχει καμία σχέση με το ελληνικό. 

↑ Επιστροφή στην αρχή

Το Δανέζικο Εκπαιδευτικό Σύστημα Με Μια Ματιά

Το εκπαιδευτικό σύστημα στη Δανία πιθανώς να σου φανεί πιο χαλαρό απ’ότι ίσως περίμενες. Πιο ελεύθερο.  Ίσως λίγο τρομακτικό στην αρχή, αλλά λειτουργικό και ευθυγραμμισμένο με τις κοινωνικές αξίες της χώρας.

Τα παιδιά δεν παίρνουν βαθμούς και δεν υπάρχει κανένα άγχος στις πρώτες τάξεις του σχολείου. Σε πολλά σχολεία δεν υπάρχει καθόλου homework μέχρι και την 4η ή 5η τάξη. Στα σχολεία που υπάρχει homework, αυτό είναι αρκετά μικρό (π.χ. μια ζωγραφιά την εβδομάδα στην πρώτη δημοτικού, ή διάβασε 5 λεπτά στη δευτέρα δημοτικού ή παίξε ένα παιχνίδι μαθηματικών με ζάρι στο σπίτι με τους γονείς σου) και σε καμία περίπτωση δε συγκρίνεται με την ποσότητα καθηκόντων που παίρνουν για το σπίτι τα παιδιά στην Ελλάδα. Έμφαση δίνεται όχι μόνο στα μαθήματα, αλλά και στο να αποκτήσουν τα παιδιά κριτική σκέψη, να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες, να μάθουν να λειτουργούν αυτόνομα και συνεργατικά.

Γρήγορη επισκόπηση του δανέζικου εκπαιδευτικού συστήματος φροντίδας και εκπαίδευσης:

• Vuggestue: βρεφονηπιακός σταθμός (συνήθως από 9 μηνών έως 2,5–3 ετών)
• Børnehave: παιδικός σταθμός (περίπου 3–6 ετών)
• Børnehaveklasse ή 0. klasse: προδημοτική – η πρώτη σχολική χρονιά για παιδιά που γίνονται 6 ετών μέσα στο έτος
• Folkeskole: η βασική υποχρεωτική εκπαίδευση, από την 0η έως και την 9η ή προαιρετικά 10η τάξη
• SFO: εξωσχολική φροντίδα για τα μικρότερα παιδιά (0η–3η τάξη), πριν και μετά το σχολείο
• Efterskole: προαιρετικό οικοτροφείο για 9η ή/και 10η τάξη, με έμφαση στην προσωπική ανάπτυξη
• Ungdomsuddannelser: μεταγυμνασιακές σπουδές – π.χ. γυμνάσιο (STX), τεχνικό λύκειο (HTX), επαγγελματικά προγράμματα (EUD)

Ας σημειώσουμε εδώ ότι στη Δανία επιτρέπεται και το homeschooling και το unschooling. Πολλοί μάλιστα μετακομίζουν στη Δανία για να κάνουν είτε homeschooling είτε unschooling καθώς σε πολλές χώρες αυτό απαγορεύεται.

Δημόσια vs Ιδιωτικά Σχολεία

Η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών πηγαίνει σε δημόσια σχολεία.
Υπάρχουν και ιδιωτικά σχολεία (μερικά με διεθνή προγράμματα), αλλά το δημόσιο θεωρείται απόλυτα επαρκές και ασφαλές.

Τι Να Περιμένει Ένας Έλληνας Γονέας

Αν υπάρχει κάτι που σοκάρει περισσότερο τους Έλληνες γονείς όταν έρχονται στη Δανία, είναι το πόσο διαφορετικά λειτουργεί το σχολείο στη Δανία.

Πολλοί Έλληνες γονείς, κουβαλούν μαζί τους την κουλτούρα της “καλής, σοβαρής εκπαίδευσης” όπως την έχουμε μάθει στην Ελλάδα: ζήτω ο ανταγωνισμός, έλεγχος επιδόσεων και καλοί βαθμοί, παιδιά παραφουσκωμένα με “προσόντα” και διπλώματα σαν τις γαλοπούλες, πολλές δραστηριότητες, άμεση πρόσβαση και ανάγκη να ξέρουν ανά πάσα στιγμή πώς πάει το παιδί.

Και ξαφνικά, προσγειώνονται σε ένα σύστημα που τους λέει… “μην ανησυχείς τόσο, το παιδί σου παίζει τώρα και αυτό έχει αξία.” ή “no news = good news. Αν υπάρχει κάποια ανησυχία θα επικοινωνήσουμε εμείς μαζί σου”.

Ας ξεκινήσουμε με κάτι βασικό:
Η “ύλη” ανά τάξη όπως την ξέρουμε στην Ελλάδα δεν είναι η ίδια στη Δανία.

Και να εξηγήσω τι εννοώ: θα αρχίσει το παιδί σου σχολείο. Πρώτη δημοτικού, μεγάλο γεγονός στα δανέζικα σχολεία… Όλοι και όλα ετοιμάζονται να υποδεχθούν τα πρωτάκια. Παιδά τραγουδάνε στα σχολεία, σημαιάκια παντού, παγωτά, ένα μεγάλο, χαρούμενο πάρτι.

Και θα περάσει η μισή χρονιά, θα μιλάς με συγγενείς και φίλους στην Ελλάδα που έχουν παιδιά στην ίδια ηλικία, και θα σου λένε ότι τα δικά τους παιδιά έχουν ήδη αρχίσει να διαβάζουν, να μαθαίνουν ορθογραφία, έχουν καθημερινά homework… ενώ το δικό σου παιδί στη Δανία θα πηγαίνει κάθε εβδομάδα βόλτες στα πάρκα και στα δάση, θα παίζει, θα είναι γενικά χαλαρό. Πιθανώς λοιπόν να νιώσεις ότι “υστερεί” σε σύγκριση με συνομηλίκους του στην Ελλάδα, αλλά την ίδια στιγμή θα το δεις να προηγείται σε δεξιότητες όπως η ανεξαρτησία, η ομαδικότητα, η δημιουργικότητα, η αυτορύθμιση, η επιβίωση στο δάσος.

Στη Δανία επίσης, θα ξεχάσεις το “ο πελάτης έχει πάντα δίκιο”. Κουβαλάμε μια πελατειακή νοοτροπία και εδώ στη Δανία αυτά δεν περνάνε. Πώς κάνει λοιπόν αυτό apply στα σχολεία; Ξεχνάμε το “πηγαίνω στο σχολείο και τα λέω με τη δασκάλα όποτε θέλω”. Ο δάσκαλος κάνει τη δουλειά του, οι γονείς ενημερώνονται όποτε είναι απαραίτητο και η γενική στάση είναι ότι «όλοι ξέρουν τι πρέπει να κάνουν, δε χρειάζεται να ελέγχει ο ένας τον άλλον συνέχεια». Για πολλούς γονείς αυτό είναι ανακούφιση, για άλλους μια πρόκληση προσαρμογής.

Έχε υπόψη σου ότι θα σου ζητηθεί συμμετοχή: να φέρεις πράγματα, να βοηθήσεις κάπως στο σχολείο, να οργανώσεις μια εκδρομή/μια δράση/μια συνάντηση, να μαγειρέψεις κάτι, να είσαι παρών. Όχι με αυστηρότητα, αλλά ως μέλος της κοινότητας (βλέπε fælleskab που λέγαμε στο part 1).

↑ Επιστροφή στην αρχή

Σχολείο Χωρίς Κάγκελα (κυριολεκτικά και μεταφορικά)

Όπως είπαμε, στις πρώτες τάξεις του σχολείου δεν υπάρχουν βαθμοί, συνήθως δεν υπάρχει homework, ή αν υπάρχει είναι ελάχιστο και δεν υπάρχει πίεση για ακαδημαϊκή “πρόοδο” με τη στενή έννοια. Αντίθετα, οι Δανοί σε αυτές τις πρώτες τάξεις εστιάζουν σε κάτι βαθύτερο: κοινωνική ένταξη, αίσθημα ασφάλειας, ανάπτυξη κριτικής σκέψης, ισότητα, fællesskab, κοινωνικές δεξιότητες.

Πολλά σχολεία δεν έχουν κάγκελα. Οι αυλές είναι ανοιχτές, με άμεση επαφή με τον δρόμο. Αυτό που χωρίζει το “μέσα” από το “έξω” είναι μια ζωγραφισμένη κίτρινη γραμμή στα όρια της αυλής: μια νοητή αλλά σεβαστή οριοθέτηση, που όλα τα παιδιά γνωρίζουν και τηρούν.
Δεν υπάρχει φράχτης. Υπάρχει εμπιστοσύνη.

Και αυτή η φιλοσοφία του «χωρίς κάγκελα» δεν περιορίζεται στον χώρο.
Επεκτείνεται στον τρόπο που αντιμετωπίζονται και οι μαθητές μέσα στην τάξη.

Η Ζωή Μέσα Στην Τάξη

Τα μαθήματα είναι βιωματικά, μαθητοκεντρικά και χρησιμοποιούνται σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας. Τα παιδιά μαθαίνουν παίζοντας, είναι σε επαφή με τη φύση και καλούνται να συνεργαστούν, να σκεφτούν, να αναλογιστούν.

Το μάθημα δεν είναι «κάθομαι και ακούω». Σπάνια θα δεις δάσκαλο καθισμένο στην έδρα να παραδίδει. Το μάθημα είναι ζωντανό. Υπάρχει ενέργεια, υπάρχει ένταση, υπάρχει tempo. Κι έχω συναντήσει στην πορεία μου Έλληνες δασκάλους που ήρθαν στη Δανία, βρήκαν δουλειά σε δανέζικο σχολείο, δυσκολεύτηκαν να το διαχειριστούν όλο αυτό και τελικά δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν.

Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, κινείται διαρκώς, μιλάει ασταμάτητα ή δείχνει αναστάτωση, ο/η δάσκαλος/α δεν αντιδρά με ένταση.
Δεν φωνάζει, δεν αποβάλλει, δεν τιμωρεί.

Αντίθετα, εφαρμόζει πρακτικές της low arousal προσέγγισης με στόχο να αποφορτιστεί η ένταση και να βρεθεί ένας ήρεμος, λειτουργικός τρόπος να συνεχιστεί η ημέρα.

Πώς αντιμετωπίζει λοιπόν ένας Δανός δάσκαλος μια τάξη «στα κάγκελα» σε ένα σχολείο χωρίς κάγκελα;

• Δίνει επιλογές. Προτείνει για παράδειγμα στο παιδί να μετακινηθεί για λίγο σε έναν πιο ήσυχο χώρο ή ακόμα και να βγει στην αυλή να κινηθεί, να παίξει, ώστε να εκτονωθεί με φυσικό τρόπο.
• Χαμηλώνει τον τόνο της φωνής του και διατηρεί ουδέτερη γλώσσα σώματος, ώστε να μην ενισχύσει την ένταση.
• Μειώνει προσωρινά τις απαιτήσεις, ώστε το παιδί να νιώσει ξανά ικανό και ήρεμο.

Ο στόχος δεν είναι η «υπακοή». Ο στόχος είναι η συναισθηματική ρύθμιση και η διατήρηση της αξιοπρέπειας. Το παιδί δεν αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα, αλλά ως άνθρωπος που περνά κάτι και χρειάζεται χώρο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μπορεί μέσα σε μία τάξη να δεις τα εξής:

👉 Ένα παιδί να σηκώνεται την ώρα του μαθήματος, να κάθεται στο πάτωμα να δουλέψει πιο άνετα και αυτό να είναι αποδεκτό.
👉 Ένα άλλο να μην συμμετέχει καθόλου σε μια ομαδική δραστηριότητα και κανείς να μην το πιέζει.
👉 Δύο παιδία να βγαίνουν απο την τάξη την ώρα του μαθήματος και να πηγαίνουν έξω στην αυλή να παίξουν, μετά από σύντομη κουβέντα με τη δασκάλα, γιατί τους δώθηκε αυτή η επιλογή ως ευκαιρία να αυτορυθμιστούν και να επανέλθουν όταν θα είναι έτοιμοι να ακολουθήσουν και πάλι την ομάδα.
👉 Δασκάλα να κρατά στο χέρι της κούπα καφέ την ώρα του μαθήματος, ενώ τα παιδιά κυκλοφορούν μέσα στην τάξη με κάλτσες και κάνουν ομαδούλες στο πάτωμα, συζητώντας ένα project.
👉 Δάσκαλο να αποφασίζει την ώρα του μαθήματος να κάνει διάλειμμα και να ζητήσει από τα παιδιά να βγουν από την τάξη τρέχοντας, να κάνουν τον γύρο της αυλής και να επανέλθουν στα θρανία τους.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι δεν υπάρχει πειθαρχία ή στόχοι. Σημαίνει απλώς ότι η προσέγγιση είναι διαφορετική: η τάξη δεν λειτουργεί με φόβο ή έλεγχο, αλλά με εμπιστοσύνη και ρύθμιση.

Τώρα μπορεί από μέσα σου να σκέφτεσαι “εντάξει, αυτά είναι ωραία στη θεωρία!”. Κι όμως, στη Δανία τα εφαρμόζουν αυτά στην πράξη. Όχι πάντα τέλεια, όχι σε όλα τα σχολεία, όχι όλοι οι δάσκαλοι, κάπου πάντα θα «χαλάει η σαντιγί». Αλλά προσπαθούν. Συνειδητά.

Και είναι πολύ δύσκολο να σου εξηγήσω ή να κατανοήσεις τον τρόπο τους αν δεν τον ζήσεις από κοντά. Και ακόμη κι όταν τον ζήσεις, η ελληνική καρδούλα μας πολλές φορές παλεύει να τον χωνέψει αυτόν τον τρόπο. Τον συμπεριληπτικό, τον ελεύθερο, με σεβασμό… Κάτι ίσως να σε ξενίζει πάντα. Και νομίζω ότι αυτό συμβαίνει επειδή έχουμε μεγαλώσει σε ένα πολύ ανταγωνιστικό σχολικό περιβάλλον, με σημαία μας τον καθωσπρεπισμό και με δύο χρυσούς κανόνες:

1. Ανυπακοή = έλλειψη σεβασμού. Ειδικά όταν προέρχεται από παιδί.
2. Ο μικρότερος πρέπει να σέβεται τον μεγαλύτερο, ό,τι κι αν κάνει, ό,τι κι αν πει. Αυτόματα. Χωρίς εξαιρέσεις.

Η Επαφή Με Τη Φύση

Η επαφή με τη φύση στα δανέζικα σχολεία είναι δεδομένη και απαραίτητη.

Μπαίνοντας μέσα σε ένα δανέζικο νηπιαγωγείο έναν Νοέμρβη θα δεις χώμα, λάσπη, ακαταστασία. Αλλά πίσω από αυτό, αν το καλοσκεφτείς, θα δεις εμπιστοσύνη και ανεξαρτησία: χώρο στα παιδιά να ανακαλύψουν, να πειραματιστούν, να τριφτούν με τη φύση και χρόνο να βάλουν τα ρούχα τους μόνα τους, να “τακτοποιήσουν” όπως μπορούν τα πράγματά τους μόνα τους.

Udeskole: Το Σχολείο… Έξω!

Σε πολλές δημόσιες σχολικές μονάδες, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, οι μαθητές βγαίνουν έξω στο δάσος, σε πάρκα, στις ακτές, σε δημόσιους χώρους. Αυτή η προσέγγιση ονομάζεται udeskole και σημαίνει κυριολεκτικά “σχολείο έξω”. Δεν πρόκειται για εκδρομή. Είναι κανονικό μάθημα στο φυσικό περιβάλλον. Εκεί τα παιδιά παρατηρούν, συλλέγουν, μετρούν, γράφουν, συνεργάζονται. Η μάθηση γίνεται βιωματικά, με το σώμα, τις αισθήσεις, την παρουσία.

Νηπιαγωγεία Του Δάσους: εκεί που το δάσος είναι η τάξη

Τα skovbørnehaver, δηλαδή τα νηπιαγωγεία του δάσους, είναι πολύ διαδεδομένα στη Δανία. Τα μικρά παιδιά ηλικίας έως 5-6 ετών περνούν την ημέρα τους στο ύπαιθρο, ανεξαρτήτως καιρού. Χτίζουν καταφύγια, πηδούν σε λακκούβες, στήνουν κουζίνες με λάσπη, ξύλα και πέτρες, μελετούν έντομα και πτώματα ζώων, παρατηρούν κοπριές.

Κανείς δεν τους λέει να προσέξουν “μη λερωθούν”, αντιθέτως, τους ενθαρρύνουν να εξερευνήσουν, να λερωθούν, να δημιουργήσουν.

Γιατί όλα αυτά;

Η φύση προσφέρει στα παιδιά ό,τι τους λείπει από τις οθόνες και τα κλειστά δωμάτια:

• Σωματική δραστηριότητα: περπάτημα, τρέξιμο, αναρρίχηση και παιχνίδι, ενισχύοντας την καρδιαγγειακή υγεία, την αντοχή και την κινητικότητα.
• Κοινωνικές δεξιότητες: ευκαιρίες για αλληλεπίδραση με τα άλλα παιδιά, συνεργασία και επίλυση προβλημάτων, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων.
• Αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία: τα παιδιά παίρνουν αποφάσεις και διαχειρίζονται μικρές προκλήσεις, όπως η αναρρίχηση σε ένα βράχο ή η κατασκευή μιας φωλιάς από κλαδιά, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμησή τους. 
• Ενίσχυση της ψυχικής υγείας: η επαφή με τη φύση έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το στρες, το άγχος και την ανησυχία, ενώ παράλληλα αυξάνει την αίσθηση της γαλήνης και της ευεξίας.
• Αύξηση της συγκέντρωσης: η έκθεση σε φυσικά περιβάλλοντα έχει αποδειχθεί επίσης ότι βελτιώνει την ικανότητα προσοχής και συγκέντρωσης.

«Τα παιδιά που χρειάζονται ηρεμία μπορούν να τη βρουν στη φύση, ενώ εκείνα που χρειάζονται να εκτονωθούν έχουν χώρο να τρέξουν. Στη φύση, υπάρχει χώρος για όλους.

Anne Therkelsen, διευθύντρια του Børnehuset Evigglad»

Βεβαίως υπάρχουν και εδώ στη Δανία προκλήσεις. Η εφαρμογή τέτοιων μεθόδων απαιτεί εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, ευελιξία στο αναλυτικό πρόγραμμα και στήριξη από το σχολικό πλαίσιο. Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι όλα τα σχολεία οργανωμένα στον ίδιο βαθμό, όμως η κατεύθυνση είναι σταθερή: μαθαίνουμε βιωματικά, σε επαφή με τη φύση.

↑ Επιστροφή στην αρχή

Αυτόνομα Παιδιά Που Λένε Τη Γνώμη Τους

Ο στόχος του σχολείου δεν είναι να γίνουν τα παιδιά “καλοί μαθητές” είναι να αναπτυχθούν ως αυτόνομα άτομα.
Η δασκάλα δεν είναι η “κυρία”. Τα παιδιά τη φωνάζουν με το όνομά της, όλοι μιλούν στον ενικό και είναι καθοδηγήτρια και εμψυχώτρια: μια ισότιμη παρουσία στην ομάδα. Η μάθηση δεν είναι μετωπική και δασκαλοκεντρική, είναι συμμετοχική, βιωματική, ομαδική. Το παιδί δεν κάθεται απλώς για να ακούσει. Έχει φωνή. Και αυτή η φωνή ακούγεται και μετράει.

Trivsel – H φωνή του παιδιού μέσα στο σύστημα

Η μεγαλύτερη έκπληξη νομίζω είναι ότι εδώ οι μαθητές από μικρή ηλικία καλούνται να αξιολογήσουν το σχολείο.

Από την “μηδενική” τάξη (0. klasse, η αντίστοιχη πρώτη δημοτικού στην Ελλάδα), κάθε χρόνο, όλα τα παιδιά συμμετέχουν σε ένα είδος αξιολόγησης που δεν έχει να κάνει με επιδόσεις, αλλά με το πώς νιώθουν στο σχολείο.
Η λεγόμενη trivselmåling (μέτρηση ευημερίας) ζητά από τα παιδιά να αξιολογήσουν το σχολικό τους περιβάλλον, τις σχέσεις, την αίσθηση ασφάλειας, και το πώς περνούν στην τάξη. Και δεν είναι απλώς μια τυπική διαδικασία. Τα αποτελέσματα καταγράφονται συστηματικά και είναι διαθέσιμα online (δες τα εδώ), σε επίπεδο εθνικό, ανά δήμο αλλά και ανά σχολείο, ώστε να μπορούν να παρακολουθούνται διαχρονικά. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το παιδί διδάσκεται από πολύ νωρίς ότι η γνώμη του έχει αξία, και ότι οι μεγάλοι το ακούν και το σέβονται.

Από Μαθητές… Πολίτες: συμμετοχή, πρωτοβουλία, ευθύνη

Οι μαθητές ενθαρρύνονται να παίρνουν πρωτοβουλίες, να εργάζονται σε ομάδες, να κάνουν ερωτήσεις, να διαφωνούν, να επιχειρηματολογούν. Δεν είναι παθητικοί δέκτες, είναι ενεργά μέλη της σχολικής ζωής.

Η γονεϊκή εμπλοκή είναι επίσης σημαντική. Γονείς και μαθητές καλούνται να συμμετέχουν σε αποφάσεις, να εκφράζουν άποψη και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση της καθημερινότητας του σχολείου.

Τα παιδιά συμμετέχουν σε μαθητικά συμβούλια, οργανώνουν μικρά project ή παρουσιάσεις, βοηθούν στη λήψη αποφάσεων για τη διαρρύθμιση της τάξης ή την οργάνωση εκδηλώσεων, αξιολογούν την ευημερία τους στο σχολείο μέσω της trivselmåling, αναλαμβάνουν να δείξουν στους γονείς τι έμαθαν στο τέλος της χρονιάς.

Οι γονείς από την άλλη συμμετέχουν σε συμβούλια γονέων στα οποία λαμβάνουν συλλογικά αποφάσεις σχετικά με θέματα που αφορούν την ομάδα όπως: πώς θα γιορτάζουμε τα γενέθλια των παιδιών; θα καλούνται όλα τα παιδιά σε όλα τα πάρτι; τι θα κάνουμε με τα δώρα; τι θα κάνουμε με τα κινητά; με τα social media; Συνεπώς, λειτουργούν ομαδικά, κανένας δεν αισθάνεται left out και έχουν συλλογικούς στόχους, κανόνες που έχουν συναποφασίσει. Πχ: κανενα παιδι στην ταξη δε θα παρει κινητο μεχρι τα Χ ετη. Θα κάνουμε ομαδικά γενεθλια παρτι παιδιων γκρουπαριστα ανα 4 παιδια στα οποια υποχρεωτικα θα καλειται ολη η ταξη και δε θα φερνουμε δωρα οι καλεσμενοι. Τα παιδια θα παιρνουν δωρα μονο απο τους γονεις τους κι ενα δωρο μεσα στην ταξη την ημερα των γενεθλιων τους. Ολα τα παραπάνω ειναι αληθινες αποφασεις γονεων.

Στο τέλος της ημέρας, τα παιδιά μαθαίνουν σταδιακά τι σημαίνει να είσαι πολίτης. Όχι μόνο να ακούς, αλλά να έχεις φωνή και να ξέρεις ότι αυτή η φωνή μετράει.

Και κάπου εδώ αρχίζεις να καταλαβαίνεις γιατί μερικές φορές οι Δανοί έχουν αυτό το entitlement, λέξη που δεν μεταφράζεται και πολύ εύκολα στα ελληνικά. Δεν το λες αλαζονεία, ούτε αυθάδεια. Είναι μια βαθιά ριζωμένη αίσθηση ότι «έχω φωνή, δικαίωμα και λόγο». Ότι με αφορά.

Και όταν από παιδί σου δείχνουν πως η γνώμη σου μετράει, όταν σε μαθαίνουν να επιχειρηματολογείς, να συμμετέχεις, να εκφράζεις τη σκέψη σου χωρίς φόβο, είναι φυσικό να μεγαλώσεις με αυτή τη στάση. Να γίνεις ενήλικας που ξέρει να βάζει όρια και να υπερασπίζεται τα δικαιώματά του. Όχι γιατί είναι «κακομαθημένος», αλλά γιατί έτσι έμαθε να λειτουργεί: με ενεργή παρουσία, συμμετοχή και συνείδηση του ρόλου του μέσα στην κοινότητα.

↑ Επιστροφή στην αρχή

Εγγραφή Παιδιών Στο Σχολείο στη Δανία – Πώς και Πού

Όταν αποκτήσετε διεύθυνση και CPR, επικοινωνείς με τον δήμο για την εγγραφή. Οι υπάλληλοι είναι συνήθως πρόθυμοι και πολύ καλά οργανωμένοι. Αν υπάρχει γλωσσικό ζήτημα, μπορεί να προσφερθεί ειδική τάξη ένταξης ή γλωσσική υποστήριξη.

Η διεύθυνση κατοικίας καθορίζει το σχολείο που θα φοιτήσει το παιδί σου. Μπορείς να κάνεις αίτηση για άλλο σχολείο εντός δήμου, αλλά αυτό εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα και έγκριση του δήμου σου.

Η διαδικασία εγγραφής γίνεται μέσω της ιστοσελίδας του δήμου σου (kommune). Αν δεν υπάρχει διαθεσιμότητα ή αν δεν κάνεις εγκαίρως αίτηση, το παιδί εγγράφεται αυτόματα στο σχολείο που αντιστοιχεί στη διεύθυνσή σου.

💡 Μπορείς να δεις ποιο σχολείο ανήκει στη διεύθυνσή σου, ψάχνοντας στο site του κάθε δήμου. Για στατιστικά και αξιολογήσεις δες στο uddannelsesstatistik.dk.

↑ Επιστροφή στην αρχή

Και αν το παιδί δεν ξέρει δανέζικα;

Μην πανικοβάλεσαι. Όλα είναι θέμα προγραμματισμού.

Ας αρχίσουμε από το γεγονός ότι η Δανία είναι εξοικειωμένη με παιδιά που έρχονται από άλλες χώρες. Οι δάσκαλοι και τα σχολεία τις περισσότερες φορές έχουν εμπειρία στο πώς να εντάξουν παιδιά με διαφορετικό γλωσσικό υπόβαθρο.

Το παιδί θα ξεκινήσει μαθαίνοντας τη γλώσσα μέσα από καθημερινές επαφές, και αν χρειαστεί, θα τοποθετηθεί για λίγο διάστημα σε τάξη ένταξης.
Τα περισσότερα παιδιά προσαρμόζονται γρήγορα, ιδίως αν είναι κάτω των 10 ετών.

Αυτό βέβαια σε καμία περίπτωση δε σημαίνει ότι δε θα είναι δύσκολο για το παιδί στην αρχή. Ο ρόλος του γονέων είναι να κάνουν από την πλευρά τους τη μετάβαση των παιδιών τους όσο πιο εύκολή γίνεται.

Αν ξέρεις λοιπόν ότι έρχεται μετακόμιση στη Δανία, μη χάνεις χρόνο!

• Διάβασε μαζί του δανέζικα παιδικά βιβλία ή audiobooks
• Δείτε παιδικές σειρές στα δανέζικα
• Ακούστε δανέζικα παιδικά τραγούδια
• Δικτυώσου και ενημερώσου: γίνε μέλος του group Greek Parents in Copenhagen – Έλληνες γονείς στην Κοπεγχάγη στο facebook.
• Βρες από την Ελλάδα μια δανέζα babysitter, ώστε να αρχίσει να εκτίθεται το παιδί στη γλώσσα
• Άρχισε κι εσύ δανέζικα χτες!

Θα ακολουθήσει άρθρο σχετικά με το πως μπορείς να διευκολύνεις τη μετάβαση του παιδιού σου στη Δανία 🙂

---

Αυτή ήταν μια ακόμα βουτιά στον κόσμο της καθημερινότητας με παιδιά στη Δανία. Κάποια πράγματα ίσως σε ξενίζουν, άλλα πιθανώς σε εμπνέουν.. Kαι όλα μαζί σε κάνουν να βλέπεις αλλιώς τη ζωή με παιδιά σε μια νέα χώρα.

↑ Επιστροφή στην αρχή

Στο επόμενο μέρος:

Έρχεται μετακόμιση στη Δανία. Τι μπορώ να κάνω για να είναι η μετάβαση πιο ομαλή για το παιδί μου;

Στο part 3, ρίχνουμε μια ματιά σε απλές, πρακτικές κινήσεις που μπορείς να κάνεις πριν και μετά τη μετακόμιση, για να στηρίξεις το παιδί σου συναισθηματικά, κοινωνικά και γλωσσικά.

Μέχρι τότε, δες αυτό το βίντεο στο οποίο συζητάμε με τους The Travel Fellas για το εκπαιδευτικό σύστημα στη Δανία και τα όμορφα που κάνουμε στον Παιδόκηπο.

↑ Επιστροφή στην αρχή

---

---