🟡 Ενημέρωση – Η δράση πραγματοποιήθηκε!
👉 Μεταβείτε στο τέλος του άρθρου για να δείτε το βίντεο της δράσης μας
Δύο χρόνια μετά την τραγωδία στα Τέμπη, με τη μαύρη επαίτιο στο κατόφλι και έντονα συναισθήματα διαχυτα όπου υπάρχουν ελληνες, o Παιδόκηπος θα είναι εκεί 28.2 μπροστά στην Ελληνική Πρεσβεία στη Κοπεγχάγη, με μια συμβολική δράση με στόχο να δείξει με βιωματικό τρόπο στα Παιδοκηπάκια ότι οι φωνές μας, όταν ενώνονται, έχουν δύναμη. Θα είμαστε εκεί, όχι απλά ως θεατές, αλλά ως ενεργά μέλη μιας κοινωνίας που διεκδικεί δικαιοσύνη, ασφάλεια και αλληλεγγύη.
Προσωπικά, ήταν υπεράνω των δυνάμεών μου να μείνω ανέκφραστη σχετικά με τα Τέμπη. Τόσο εγώ, όσο και όλη η εκπαιδευτική ομάδα του διαδραστικού θεάτρου του Παιδόκηπου, νιώθαμε την ίδια ανάγκη: να κάνουμε κάτι, να επικοινωνήσουμε με τα παιδιά για το θέμα αυτό, να διεκδικήσουμε ασφάλεια για όλους, να σταθούμε και να υποστηρίξουμε τις οικογένειες των θυμάτων όσο μπορούμε.
Τι θα συμβεί στη δράση Το Ταξίδι που Σταμάτησε
Η δράση Το Ταξίδι που Σταμάτησε έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μεταφέρει το μήνυμα της συλλογικότητας, της ευθύνης και της ελπίδας, μέσα από ένα συμβολικό αφήγημα. Εκείνη την ημέρα, τα παιδιά θα παρακολουθήσουν μια ιστορία διάρκειας 20 λεπτών το πολύ (γράφουμε 45 λεπτά γιατί μέχρι να μαζευτούμε, να αρχίσουμε κλπ περνάει η ώρα). Η ιστορία αυτή δε θα μιλά για τον πόνο, αλλά για τη δύναμη που έχουμε όλοι να αλλάξουμε τα πράγματα όταν στεκόμαστε ο ένας δίπλα στον άλλον. Δεν θα εστιάσουμε στην απώλεια, αλλά στην αξία της φωνής μας και στο δικαίωμά μας στην ασφάλεια.
Έχουμε δουλέψει με πολλή προσοχή ώστε ό,τι παρουσιαστεί να έχει το κατάλληλο ύφος και να είναι αναπτυξιακά κατάλληλο για τα παιδιά. Επίσης, αυτό που θα παρουσιαστεί δεν περιλαμβάνει πολιτικό μήνυμα.
Το πρόγραμμα της δράσης επικοινωνήθηκε σε ειδικούς ψυχικής υγείας (παιδοψυχιάτρους, ψυχολόγους, ψυχοπαιδαγωγούς κ.α.). Μία από τις πόρτες που χτυπήσαμε ήταν αυτή της Ευτυχίας Βαρσαμή (Ψυχοπαιδαγωγός, MSc Aναπτυξιακή Ψυχολογία). Εκτός από το να της αποστείλουμε το πρόγραμμα της δράσης, αποφασίσαμε να κάνουμε μια ουσιαστική συζήτηση μαζί της και να τη μοιραστούμε με όλους τους γονείς – μέλη και μη – σχετικά με το πώς μιλάμε στα παιδιά για τα Τέμπη. Η Ευτυχία, μεταξύ άλλων, δίνει πολύτιμες συμβουλές για το πώς να μιλήσουμε στα παιδιά πριν και μετά τη δράση.
Εάν σκοπεύετε να έρθετε, σας προτείνω να διαβάσετε προσεκτικά τη συνέντευξη.
Πώς να μιλήσετε στα παιδιά για τα Τέμπη – Συμβουλές από την Ευτυχία Βαρσαμή
-Ευτυχία, για όσους δε σε γνωρίζουν πες μας αρχικά δύο λόγια για σένα.
Είμαι η Ευτυχία Βαρσαμή, Ψυχοπαιδαγωγός, MSc Aναπτυξιακή Ψυχολογία. Ασχολούμαι με τη συμβουλευτική γονέων, τις ομάδες ενδυνάμωσης γονέων και τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων για εκπαιδευτικούς. Είμαι συγγραφέας παιδικών βιβλίων τα οποία ταξιδεύω με τις παρουσιάσεις μου σε διάφορα σχολεία και άλλους φορείς υλοποιώντας τα αντίστοιχα ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα.
Έχω δημιουργήσει με αγάπη και μεράκι το website & blog μου και τα social media με στόχο να έχουμε έναν χώρο ενημέρωσης, ενδυνάμωσης με ασφάλεια κι εμπιστοσύνη.
– Πώς μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για ένα τόσο σοβαρό και τραυματικό γεγονός, όπως η τραγωδία στα Τέμπη και ποιες διαφορές υπάρχουν στην προσέγγιση ανάλογα με την ηλικία του παιδιού;
Όταν μιλάμε στα παιδιά για ένα δυστύχημα, χρησιμοποιούμε απλά και κατανοητά λόγια, χωρίς περιττές λεπτομέρειες ή υπερβολικές εκφράσεις που μπορεί να τα τρομάξουν. Για παράδειγμα, αποφεύγουμε φράσεις όπως “αιματοκύλισμα” ή “κοιλάδα του αίματος”, γιατί δημιουργούν εικόνες που τα παιδιά δεν μπορούν να διαχειριστούν. Είναι σημαντικό να μην εκτίθενται στις ειδήσεις, καθώς συχνά παρουσιάζουν τα γεγονότα με τρόπο που δεν παρέχει αίσθημα ασφάλειας, αλλά εντείνει τον φόβο. Παρατηρούμε τη συναισθηματική τους αντίδραση και δεν μας ξαφνιάζει αν γελάσουν ή τραγουδήσουν – αυτό μπορεί να είναι αμηχανία. Αν νιώσουν φόβο ή ανησυχία, το αναγνωρίζουμε και το ονομάζουμε. Κλείνουμε πάντα τη συζήτηση με ένα αίσθημα ασφάλειας, διαβεβαιώνοντάς τα ότι προσέχουμε και είμαστε ασφαλείς.
-Πώς μπορούμε να απαντήσουμε σε δύσκολες ερωτήσεις των παιδιών, όπως “Γιατί έγινε αυτό;” ή “Θα μπορούσε να μου συμβεί κι εμένα;”
Είναι σημαντικό να μεταλαμπαδεύσουμε στα παιδιά τα αισθήματα ασφαλείας. Στην ερώτηση “θα μπορούσε να μου συμβεί εμένα;” πείτε κάτι σαν:
“Καταλαβαίνω την ανησυχία σου αλλά αυτά τα ατυχήματα δεν είναι συχνά. Όταν ταξιδεύουμε προσέχουμε Και υπάρχουν πολλά πράγματα που κάνουμε για να είμαστε ασφαλείς. Ότι σκέφτεσαι κι εσύ ανησυχεί μπορούμε να το συζητάμε, πάντως αυτό που συνέβη δεν είναι κάτι που γίνεται συχνά, Άλλωστε αυτό διεκδικούμε φωνάζουμε για να φτιαχτούν τα μέσα ώστε να μην ξανά συμβεί ποτέ”.
Στην ερώτηση γιατί συνέβη:
“Γιατί κάποιοι που είναι υπεύθυνοι δε φροντίζουν την συντήρησή των τρένων, να υπάρχει αρκετό προσωπικό και σύγχρονα συστήματα! Αυτό που συνέβη στα Τέμπη μας έδειξε πόσο σημαντικό είναι να μας ενδιαφέρει η ασφάλεια να φωνάζουμε για αυτήν και να την απαιτούμε”
-Ποιες είναι οι βασικές αρχές της αναπτυξιακής ψυχολογίας που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας όταν αγγίζουμε τέτοια θέματα με τα παιδιά;
Είναι σημαντικό όταν μιλάμε σε παιδιά προσχολικής ηλικίας να έχουμε στο νου μας απλές εκφράσεις ίσως ένα παράδειγμα ένα παραμύθι ή με ένα παιχνίδι τους, πχ: δύο δικά τους τρένα που τρακάρουν. Στόχος μας είναι να εμπνέουμε την ασφάλεια και την σιγουριά.
Στα παιδιά σχολικής ηλικίας μιλάμε επίσης με απλά λόγια χωρίς τρομακτικές και βαρύγδουπες εκφράσεις και είμαστε διαθέσιμοι να δεχτούμε ερωτήσεις στις οποίες θα πρέπει να απαντήσουμε επίσης ξεκάθαρα χωρίς να φερθούμε γύρω-γύρω το θέμα με αλήθεια κι ειλικρίνεια.
Στους εφήβους μιλάμε με όρους κοινωνικής πολιτικής και αφήνουμε χώρο για ερωτήσεις και για τις απόψεις τους.
Σε όλες τις αναπτυξιακές φάσεις αφήνουμε χώρο να εκφραστεί το συναίσθημα το κατανοούμε και το ονομάζουμε. Είναι σημαντικό να μπορούμε να μοιραστούμε κι εμείς κάτι από το δικό μας συναίσθημα πλαισιώνοντας πάντα μέσα από ένα ασφαλές περιβάλλον.
Πρακτικές οδηγίες για γονείς πριν & μετά τη δράση
-Τι πρέπει να έχουν κατά νου οι γονείς πριν φέρουν τα παιδιά τους στη δράση; Υπάρχουν κάποιες συστάσεις για το πώς να προετοιμάσουν τα παιδιά;
Είναι σημαντικό να έχει γίνει η προετοιμασία πριν έρθουν τα παιδιά στην δράση για το που θα πάνε και για τους λόγους που θα πάμε ακολουθώντας πολλά από τα παραπάνω. Ωστόσο είναι σημαντικό να μη δώσουμε πολλές παραπάνω πληροφορίες από αυτές που ρωτάνε τα παιδιά. Ξεκινούμε με την δράση την οποία θα παρακολουθήσουμε και τον λόγο που συμβαίνει αυτή η δράση και περιμένουμε να δούμε ποιες θα είναι οι ερωτήσεις των παιδιών. Απαντάμε σε ό,τι μας ρωτούν τίποτα περισσότερο τίποτα λιγότερο. Αυτό προϋποθέτει ότι είμαστε πολύ καλοί ακροατές, ενεργητικοί ακροατές.
-Μετά τη δράση, πώς μπορούν οι γονείς να συνεχίσουν τη συζήτηση στο σπίτι με τρόπο που να υποστηρίζει τη συναισθηματική επεξεργασία του παιδιού;
Κατά τη διάρκεια της δράσης κάνουμε μια καλή παρατήρηση του παιδιού πως νιώθει τι ερωτήσεις έχει, τι αντιδράσεις. Αν σε κάτι δεν μπορούν να απαντήσουν εκείνη την ώρα οι γονείς μπορούν να ζητήσουν λίγο χρόνο να το επεξεργαστούν και να απαντήσουν σε δεύτερο χρόνο. Μετά την δράση είναι σημαντικό να επανέλθουμε στην καθημερινότητά μας, στη ρουτίνα μας, η οποία μας δίνει και το πιο μεγάλο αίσθημα ασφάλειας!
-Ποια είναι τα οφέλη του να μιλάμε στα παιδιά για δύσκολα θέματα αντί να τα προστατεύουμε αποφεύγοντάς τα;
Αρχικα χτίζουμε μια σχέση εμπιστοσύνης! Το παιδί έτσι κι αλλιώς θα μάθει το γεγονός κάποια στιγμή. Όταν οι γονείς το έχουμε μοιραστεί μαζί του είναι πολύ σπουδαίο γιατί το κάνουμε μέλος της οικογένειας, μέλος της κοινωνίας! Έπειτα, αν μιλήσουμε στα παιδιά με τρόπο που τους δίνει ασφάλεια, τα βοηθάμε να μάθουν να διαχειρίζονται τον φόβο, τη θλίψη και το άγχος. Μαθαίνουν ότι ακόμα και στα δύσκολα, υπάρχει τρόπος να προχωρήσουμε και να βρούμε λύσεις. Τα παιδιά που γνωρίζουν πώς να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες, μεγαλώνουν πιο δυνατά και έτοιμα να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις της ζωής. Αυτό είναι ψυχική ανθεκτικότητα, και αυτό προετοιμάζει τα παιδιά για τη ζωή!
Κατανοώντας ότι στη ζωή υπάρχουν και δύσκολες καταστάσεις, το παιδί μαθαίνει να συμμετέχει στις κοινωνικές συζητήσεις και δράσεις με ευαισθησία και γνώση. Μαθαίνει ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται συλλογικά και ότι η κοινωνία μπορεί να βελτιώνεται μέσα από την αλληλεγγύη κι τον αγώνα.
Ένα Μήνυμα πριν Κλείσουμε
Αυτή ήταν λοιπόν η κουβέντα μου με την Ευτυχία, την οποία θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά και από αυτό το μέσο για τις συμβουλές της και τον χρόνο που μας αφιέρωσε.
Μπορείτε να βρείτε την Ευτυχία Βαρσάμη στο site της και στο instagram.
Θέλω επίσης να ευχαριστήσω τον Δημήτρη Καράγιωργα, τη Μαρία Ροδίτη, την Πέγκυ Νιάρχου, τη Μαρία Φρούντα που είδαν το πρόγραμμα της δράσης και μας έδωσαν πολύτιμη ανατροφοδότηση.
Η ευθύνη που νιώθω ως παιδαγωγός και μέλος του ΔΣ του Παιδόκηπου είναι τεράστια. Αντιμετωπίζω το ρόλο μου με σοβαρότητα και είναι σημαντική προτεραιότητα για εμένα όταν προσκαλούμε γονείς και παιδιά στις δράσεις μας, να διασφαλίζουμε ότι αυτό που παρουσιάζεται είναι κατάλληλο και ότι καλύπτει τους εκάστοτε παιδαγωγικούς και εκπαιδευτικούς μας στόχους.
Δεν μπορούμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, αλλά μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά μας τη σημασία του να νοιάζονται, να διεκδικούν και να μη σιωπούν μπροστά σε ό,τι είναι άδικο. Η συμμετοχή μας είναι μια πράξη σεβασμού στη μνήμη εκείνων που χάθηκαν και μια υπενθύμιση και απαίτηση ότι η ασφάλεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη.
Αγάπη, χρυσόσκονη, αλληλεγγύη και διεκδίκηση λοιπόν,
Σας περιμένω στις 28.2 ✊
Χρύσα
📹 Δείτε τη Δράση Μνήμης & Διεκδίκησης για Παιδιά & Οικογένειες του Παιδόκηπου: Το Ταξίδι Που Σταμάτησε
Η Δράση Μνήμης & Διεκδίκησης για Παιδιά & Οικογένειες του Παιδόκηπου: Το Ταξίδι Που Σταμάτησε πραγματοποιήθηκε στις 28.2.2025, στη μεγάλη συγκέντρωση για τα Τέμπη έξω από την Ελληνική Πρεσβεία στην Κοπεγχάγη.
- Κείμενο/Αφήγηση: Χρύσα Οικονομίδου
- Τρένο της Χαράς: Χριστίνα Κυριακοπούλου, Ειρήνη Μαρία Ελευθεριάδου, Αναστασία Μιχαλοπούλου
- Τρένο της Ελπίδας: Μικέλα Θεοχάρη, Χρύσα Λαγγίδου, Βασιλική Μουγκού
- Λήψη Βίντεο: Τασούλα Οικονόμου
📺 Παρακολουθήστε αποσπάσματα στο βίντεο:
Παιδόκηπος 